Nauka czytania dziecka a nauka chodzenia

Nauka czytania i pisania metodą 101 kroków.

Nauka chodzenia zawsze zaczyna się od pierwszego, niepewnego kroku.

Podobnie jest z nauką czytania i pisania.

Każdy następny krok w tej metodzie bazuje na osiągniętych wcześniej umiejętnościach.

Aby wykształcić odpowiednie umiejętności i nawyki, należy systematycznie pracować nad doskonaleniem wielu zmysłów zaangażowanych w proces czytania i pisania.

Krok po kroku dziecko czyli każda przeczytana samodzielnie czytanka prowadzi dochodzi do osiągnięcia umiejętności czytania. Jeśli pracuje razem z kaligrafią to także umiejętności pisania.
Metoda  zakłada, że dziecko po przeczytaniu 101 tekstów (46 w pierwszej i 55 w drugiej części) oraz wykonaniu ćwiczeń znajdujących się obok każdej czytanki, osiągnie umiejętność płynnego czytania ze zrozumieniem.

| Komentarze wyłączone

Nauka czytania – naturalna potrzeba dziecka.

Gdyby założyć idealny model, w którym każde dziecko, kiedy  poczuje potrzebę (czy raczej gotowość) do czytania zaczyna zgłębiać tę sztukę,  okazałoby się, że  znajduje najlepszą dla siebie metodę lub kompilacje różnych i uczy się czytać „nie wiadomo, kiedy”. Jest to najkorzystniejsza sytuacja, ponieważ nauka wynika ze spontanicznej chęci w dążeniu do opanowania „świata znaków”, czyli zupełnie nowego języka i nie trzeba do niej zachęcać czy przymuszać.

Przygotowanie do nauki czytania dziecka, które samo takiej inicjatywy nie podejmuje

Kiedy  nie możemy liczyć na to, że dziecko „samo” wybierze dla siebie najlepszą metodę, gdyż jego motywacja do podjęcia prób nauki czytania nie jest „osobista”, a wymuszona przez okoliczności (wiek, uczestniczenie w zajęciach, obowiązek szkolny itd.), nauczyciel musi oprzeć pracę z takimi dziećmi na wybranej przez siebie metodzie. Oczywiście najkorzystniej byłoby zindywidualizować ten proces tak, aby dawał dziecku możliwość wyboru własnej drogi, ale w rzeczywistości szkolnej praktycznie nie jest to możliwe. W przypadku uczniów, u których nie doszło do samodzielnych prób nauki czytania, których gotowość jest niedostateczna lub występują pojedyncze deficyty w rozwoju odpowiednich funkcji należy podjąć działania edukacyjne, mające  przyczynić się do przygotowania dziecka do nauki czytania i pisania w okresie  wychowania przedszkolnego ( w przedszkolu lub szkole).

Kiedy dziecko zaczyna czytać ?

Dziecko wykazuje odpowiedni poziom do podjęcia nauki czytania wg A.Brzezińskiej, gdy:

  1.  uświadamia sobie istotę czytania – co to jest czytanie, czym się różni od opowiadania,
  2.  czym się różni tekst od obrazka,
  3.  wie, jakie elementy składają się na tekst ( zna pojęcie litery, wyrazu),
  4.  zauważa związek pomiędzy znakami w tekście, a wypowiadanymi słowami,
  5. powinno znać kierunek czytania w swoim języku (od lewej do prawej, z góry do dołu),
  6.  wie, po co się czyta i dlaczego to się robi,
  7.  powinno posiadać bogate słownictwo,
  8.  powinno umieć konstruować dłuższe wypowiedzi, rozmawiać, prowadzić dialog,
  9. umie różnicować kształty, kolory, dźwięki, wyszukiwać podobieństwa i różnice na obrazkach i znakach.

Nauka czytania a nauka pisania

Z nauką czytania związana jest w sposób naturalny nauka pisania. Niestety, wielu nauczycieli przedszkola i klas „zerowych” pomija ten problem.

W efekcie w sztuczny sposób hamuje i opóźnia się  pierwsze samodzielne próby, przez co dzieci, u których potrzeba pisania jest duża, nabywają nieprawidłowe umiejętności (np. zły kierunek kreślenia liter, pisanie liter drukowanych, a nie pisanych, itp.), które to nawyki są trudne do przezwyciężenia w pierwszej klasie, a często pozostają na całe życie.

Dużo łatwiej jest od razu prawidłowo kształtować nawyki, niż później „oduczać”.

A wystarczyłoby, gdyby nauczyciel zademonstrował dziecku, ( które samo przejawia takie zainteresowanie) odpowiedni sposób kreślenia liter, i od czasu do czasu sprawdził postępy i poprawność w tym zakresie.

WAŻNE! 

Podobnie jak z czytaniem, kiedy „przegapimy” moment naturalnej fascynacji dziecka umiejętnością pisania, następna taka okazja może się już nie zdarzyć i nauka pisania będzie przebiegała opornie, z przymusem.

| Komentarze wyłączone

DYSLEKSJA ROZWOJOWA U DZIECI

Czym jest dysleksja ?

Obecne poglądy na  temat zaburzeń w czytaniu i pisaniu można ująć w ramy następujących koncepcji:

  1. Koncepcje genetycznych uwarunkowań.
  2. Koncepcje minimalnych uszkodzeń  mózgu.
  3. Koncepcje psychogenne.
  4. Koncepcja opóźnienia  i nieprawidłowego kształtowania się lateralizacji, orientacji przestrzennej, analizatora wzrokowego, słuchowego i  ruchowego.
  5. Koncepcja integracji percepcyjno-motorycznej prof. Marty Bogdanowicz.
  6. Koncepcja neuropsychologiczna D.J Bakkera.

Wszystkie w/w koncepcje mają bogaty opis w literaturze przedmiotu i zakładają, że dysleksja jest odrębnym od innych zaburzeniem i polega na specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu. Halina Spionek zdefiniowała dzieci dyslektyczne jako te, u których występują parcjalne deficyty rozwojowe w zakresie funkcji słuchowych, wzrokowych, kinestetyczno-ruchowych i po raz pierwszy wskazała na patomechanizm dysleksji.

Obecnie na określenie specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci najczęściej stosuje się termin „dysleksja rozwojowa”. Termin ten wskazuje na  wczesne uwarunkowanie tych trudności trwające od urodzenia, a nie nabyte w dalszym okresie życia.

     Przyjmuje się, że dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, u których współwystępują zaburzenia funkcji percepcyjno-motorycznych zaangażowanych w proces nabywania tych umiejętności.

Zaburzenia te mogą dotyczyć funkcji:

  • analizy i syntezy wzrokowej,
  • analizy i syntezy słuchowej,
  • funkcji językowych,
  • motoryki,
  • współdziałania, czyli integracji w/w procesów,
  • pamięci wzrokowej, słuchowej i ruchowej,
  • lateralizacji,
  • orientacji w schemacie ciała, kierunkach i przestrzeni.

Obraz kliniczny tych zaburzeń jest bardzo  zróżnicowany i zależy od stopnia i zakresu dysfunkcji. Zakres zaburzeń określa się jako wąski, gdy dotyczy zaburzeń jednej funkcji lub szeroki – gdy dotyczy kilku funkcji jednocześnie.

     Wyróżnia się następujące typy dysleksji (w zależności od miejsca  uszkodzenia w centralnym układzie nerwowym):

  • wzrokowa
  • słuchowa
  • integracyjna
  • mieszana.

Zakłócenie funkcji percepcyjno-motorycznych i ich integracji wywołuje specyficzne trudności w nauce czytania i pisania. Niektórzy specjaliści posługują się dwoma terminami – dysleksja  i dysgrafia (H.Spionek) albo nawet trzema – dysleksja, dysgrafia i dysortografia. (M.Bogdanowicz ; Matejcek).

Większa liczba terminów pozwala dokładniej sprecyzować rodzaj trudności.

Przedrostek „dys” mający znaczenie negatywne (brak czegoś) w połączeniu z greckimi wyrazami  – logos, othos, grapho – tworzą odpowiednie terminy:

  • dysleksja – trudności  w opanowaniu umiejętności czytania,
  • dysgrafia – trudności w opanowaniu dobrego poziomu graficznego pisma,
  • dysortografia – trudności w opanowaniu poprawnej pisowni (w tym również błędy ortograficzne).

Definicja dysleksji przyjęta w 1968 roku w Dallas przez Światową Federację Neurologów brzmi następująco: „Specyficzna rozwojowa dysleksja to zaburzenie manifestujące się trudnościami w nauce czytania, mimo stosowania konwencjonalnych metod nauczania, normalnej inteligencji i sprzyjających warunków społeczno-kulturowych. Jest spowodowana zaburzeniami podstawowych zdolności poznawczych, które często uwarunkowane są konstytucjonalnie”. (M.Crithley).

Najnowsza definicja dysleksji wg International Dyslexia Association (1994r.) ujmuje to pojęcie najbardziej wyczerpująco:

  • Dysleksja jest jednym z wielu różnych rodzajów trudności w uczeniu się.
  • Jest specyficznym zaburzeniem uwarunkowanym konstytucjonalnie.
  • Charakteryzuje się  trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego.
  • Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspółmierne do wieku życia oraz innych zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych.
  • Trudności te nie są wynikiem ogólnego zaburzenia rozwoju ani zaburzeń sensorycznych.
  • Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do różnych form komunikacji językowej: często prócz trudności w czytaniu (readings problems)   dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu czynności pisania (writting) i poprawnej pisowni (spelling). (tłum. prof. M.Bogdanowicz)

          Wielu autorów przedstawia  osoby z dysleksją jako jednostki twórcze, wybitnie uzdolnione, które „dzięki” dysleksji posiadły zdolności i umiejętności rzadko występujące wśród  populacji nie obarczonej tym zaburzeniem. Szczegółowe badania mózgów  takich osób wykazały, że mają one nie tylko ubytki i deformacje tkanki nerwowej, ale również pewien jej nadmiar. To  powoduje, że w  wypadku niektórych dyslektyków obok trudności w czytaniu i pisaniu mogą pojawiać się wybitne zdolności np. w myśleniu wizualno-przestrzennym.

Do grona sławnych osób z dysleksją  należą między innymi H.Ch.Andersen, P.Picasso, M.Faraday, A.Christie, A.Einstein, W.Churchill, Leonardo da Vinci. To jednak tylko jedna strona medalu.

Większość  osób z dysleksją odnosi niepowodzenia szkolne i bez fachowej pomocy może nie udać im się odnaleźć  swojego miejsca w rzeczywistości szkolnej. Dlatego często poszukują satysfakcji w aktywności poza szkołą, gdyż potrzeba  akceptacji jest bardzo ważna w każdym wieku.

Dlatego tak ważne jest rozpoczęcie terapii dziecka jak najszybciej.

| Komentarze wyłączone

Nauka czytania. Metoda Domana. Metoda globalna.

Fragment wywiadu z Danutą Chwatniewską – autorką metody 101 kroków  w nauce czytania i pisania.

– Czym charakteryzuje się metoda Domana nazywana też metodą globalną?

Metoda Domana bazuje na obrazie wzrokowym, czyli na tych strukturach w mózgu, które odpowiadają za rozróżnianie różnych przedmiotów z otoczenia.

Na pewno może przyspieszyć naukę czytania w przypadku języków, które nie są fleksyjne, czyli np. języka angielskiego, gdyż postrzeganie i szybkie rozkodowanie obrazka czy wyrazu to podstawa późniejszego, płynnego czytania.

Im szybciej „rozpoznajemy” wyraz, tym szybciej czytamy”.

– Czy sprawdza się ona w nauce języka polskiego?

W języku polskim rzecz się ma podobnie, ale droga dojścia jest zupełnie inna. Weźmy dla przykładu prosty, krótki wyraz DOM.

Użyty w różnym przypadku (a to zależy od zdania, w którym występuje) wygląda za każdym razem inaczej. W liczbie pojedynczej mamy:

DOM, DOMU, DOMOWI, DOMEM, a w liczbie mnogiej:

DOMY, DOMÓW, DOMOM, DOMAMI, DOMACH.

Tak więc który wyraz ma być wzorcowy?

Czy pomoże on dziecku w rozpoznaniu jego innych form? Nie jest to możliwe.

Podobnie jest z przymiotnikami, które odmieniają się podobnie, jak rzeczowniki, czy czasownikami, które mają jeszcze więcej form.

Większość części mowy w języku polskim się odmienia, więc dla efektywnej nauki czytania znajomość wyglądu kilku podstawowych form wyrazu nie stanowi ani zalety, ani wady.

Wpływ jest więc znikomy, w stosunku do wysiłku, jaki musimy włożyć w systematyczne stosowanie tej metody.

-Co jest najważniejsze w przygotowaniu do nauki czytania?

Dla początkowej nauki czytania w języku polskim ważniejsza jest gotowość struktur słuchowych – umiejętność dokonywania analizy i syntezy słuchowej, w koordynacji ze strukturami wzrokowymi i artykulacyjnymi.

Zanim dziecko zacznie czytać można skorzystać z  materiałów napisanych przeze mnie.

Na przykład z 1. części elementarza „Poczytam ci, mamo!” w którym znajduje się kilkanaście stron, tzw. przedelementarzowych, dzięki którym możemy kształcić funkcje słuchowe lub sprawdzić, czy dziecko jest już gotowe do podjęcia systematycznej nauki czytania.

Opracowałam również  zestaw zabaw i gier w serii „Zanim poczytam ci, mamo” .

Pierwsza z nich „Tropimy rymy” odnosi się do umiejętności analizy i syntezy słuchowej.

 

| Komentarze wyłączone

Jak nauczyć małe dziecko czytać

Większość dzieci, uczących się czytać w naturalny sposób, w dogodnym dla siebie momencie, nie stosuje się do jednego, określonego sposobu czytania.

Najczęściej zaczyna od analizy (czyli dzielenia krótkich wyrazów na głoski).

Zdarza się, że dziecko  rozpoznaje krótkie wyrazy całościowo, szczególnie w przypadku tych dzieci, którym rodzice czytali od najmłodszych lat i pozwalali śledzić tekst.

Niekiedy wymawia początkowe głoski wyrazu, reszty się domyślając lub prosząc o podpowiedź, czasem czyta wyraz pytając o literki, których jeszcze nie zna.

Każdy z tych sposobów jest dobry i jeśli właściwie wspieramy dziecko w jego pierwszych próbach, prowadzi to do celu, czyli osiągnięcia umiejętności czytania. Własna motywacja jest najlepszym nauczycielem. 

Czy ktoś kiedyś próbował opóźnić naturalną potrzebę chodzenia u dziecka?

Podobnie z każdą inną czynnością, a im ona bardziej złożona (a taką jest czytanie) tym ta motywacja jest istotniejsza.

Dlatego też rodzicom potrzebna jest pomoc, aby mogli wspierać wysiłki swojego dziecka.

Odsyłam na stronę www.wyspa.edu.pl  gdzie można  dowiedzieć się  jak skutecznie motywować dziecko korzystając z  przewodnika do metody 101 kroków w nauce czytania i pisania oraz elementarzy  „Poczytam ci, mamo” i kaligrafii do nauki pisania „Napiszę ci, mamo” .

Autorka metody 101 kroków w nauce czytania –  Danuta Chwastniewska.   

| Komentarze wyłączone

CLOSE
CLOSE